Groentips & Groeninfo

WETENSWAARDIGHEDEN over PLANTEN

door AAD van de KAMER

Deze keer geen winterse tips, want dan ga ik in herhalingen vervallen. De januari tips zijn terug te vinden in het Jubileumnummer. Het gaat er steeds meer op lijken dat planten intelligenter zijn dan tot nu toe werd aangenomen. Zo kunnen planten in de directe omgeving van aangevreten planten signalen opvangen van soortgenoten en gaan dan reukstoffen produceren om bijvoorbeeld roofmijten te lokken.

Planten kunnen afweerstoffen maken tegen een ziekte. Er wordt dan een stof aangemaakt die de schimmels of bacteriën bestrijdt. En wortels van planten kunnen een stof aanmaken die nuttige schimmels aantrekt om in symbiose samen te werken waardoor beide er beter van worden.

Wij hebben het altijd wonderlijk gevonden dat tussen de beschimmelde resten van vorig jaar, jonge uitlopende groeipunten van planten totaal niet worden aangetast door de schimmels. Nog niet zo lang geleden is het bewijs gevonden dat de groeipunten een antibioticum aanmaken.  Dat verklaart ook de werking van de juiste plantaardige middeltjes tegen keelontsteking.

Om de eigen omgeving veilig te stellen maakt de plant Nepeta een stof aan die het kiemen van zaden tegenwerkt. In Wageningen wordt geprobeerd deze stof na te maken om bestrating onkruidvrij te houden. Planten proberen een zo hoog mogelijk rendement te halen. Als door droogte, minder licht of lagere temperatuur het rendement in de min komt, gaat de plant in rust om betere tijden af te wachten. Bij de meeste bomen en struiken worden de voedingsstoffen uit het blad opgeslagen in de nieuwe knoppen, en het blad valt af.

Kruidachtigen sterven af en slaan een voorraad energie op in de ondergrondse delen. Dat verklaart ook dat wortels van geneeskrachtige planten een betere werking hebben als ze pas gerooid worden nadat de plant goed is afgestorven. Zal er ook meer voedingswaarde zitten in de Rode biet of Winterwortel als ze op het veld blijven tot ze in rust gaan?  Als tweejarige plant zullen ze in het voorjaar een flinke start moeten maken, dus ik denk van wel.

Planten die van de Amerikaanse prairies hier heen zijn gehaald, hebben bijna geen dikke wortels om energie op te slaan. In tijden van droogte sterven ze af en wachten in de droge grond op natter weer. En dan is ons klimaat met natte winters wel eens een probleem met overwinteren.

Ik stel mij voor dat het herfst wordt en de plant in rust gaat. En dan komt er langdurig regen terwijl het nog veel te koud is. Dan wordt de uitspraak "Van uitstel komt afstel" wel erg toepasselijk. 

Planten beschikken over een communicatiesysteem tussen groeipunten in de top en de wortelpunten in de grond. Bij vochtgebrek gaat er een sein naar de wortels om met meer worteluiteinden wat actiever te worden. Zijn de planten gesnoeid, dan wordt de communicatie verstoord en gaat het wortelstelsel met rust om te wachten op een seintje vanaf boven. We kunnen hier een voordeel uithalen door, vooral bij jonge planten, nooit onder en boven tegelijk te snoeien. Knip voor het verplanten eerst het loof op de gewenste hoogte en wacht tot er nieuwe knopen ontstaan, om dan aan de wortels te gaan snoeien. De tijd die u heeft moeten wachten wordt ruimschoots goed gemaakt door de snelle hergroei. 

Hydrangea is de wetenschappelijke naam voor hortensia. Als het om snoeien gaat kunnen we ze verdelen in twee groepen. Om van een goede groei en bloei verzekerd te zijn moet iedere groep anders worden behandeld.

Te beginnen met de Tuinhortensia of Boerenhortensia (Hydrangea macrophylla).

Die maakt in de loop van de zomer bloemknoppen die als bloemknop overwinteren en bloeien vanaf het voorjaar daarop. Wordt daaraan gesnoeid in het voorjaar, dan zijn met de takken ook de bloemen weg. Om de plant in toom te houden zit er niets anders op dan jaarlijks ongeveer 1/4 van de takken weg te knippen tot ongeveer 10cm boven de grond. Neem daarvoor de meest bossige takken. Die zijn onderin meestal vergrijst door ouderdom. De afgeknipte stukken zullen mooie jonge takken maken met bovenin de bloemknoppen voor het volgende jaar.

Als dit jaarlijks gebeurt is de plant goed in toom te houden.

Als de plant in kalkrijke grond staat, zal die roze tot rood worden. Dit kan spontaan ontstaan als de planten langs een muur met een oude in kalk gestapelde fundering worden geplant.

Als de plant opgroeit in zure grond (lage pH-waarde) dan zullen mooie violet blauwe tinten ontstaan. Toevoeging van aluin versterkt de kleur.

Start met een plant waar de kleur al in zit. Dus rood in kalkrijke grond en blauw of wit in zure grond met toevoegen van aluin. Oud ijzer of aluminium heeft ook enige invloed op verkleuren naar blauw. Andersom geeft meestal minder mooie tussen kleuren.

Soorten die het zelfde gesnoeid moeten worden zijn o.a. de Eikenbladhortensia (Hydrangea quercifolia) en de Fluweelhortensia (Hydrangea aspera). De stijve hoge hortensia met grote schermen en Hydrangea serrata Intermedia, met platte bloem en ook rondom de kleine bloemetjes een krans van grote lokbloemen.

Hortensia's die als kamerplant worden gebruikt vallen meestal tegen als ze in de tuin worden gezet. Vaak zijn ze niet voldoende winterhard zodat bijna iedere winter de knoppen bevriezen.

En dan de tweede groep: Die wordt ieder voorjaar gesnoeid.

Hydrangea arborescens "Annabelle". Hoe lager gesnoeid, des te groter de witte bollen zullen worden, met het probleem dat ze bij regen zo zwaar worden dat ze uiteen zakken. Terug snoeien tot op 50cm boven de grond en alle takken vanaf de grond laten zitten zal kleinere bloemen geven. Maar hoe dan ook, steunen zal nodig blijven.

Hydrangea 'Strong Annabelle' is veel steviger, maar ook niet te laag afknippen.

Pluimhortensia  of schapenkoppen (hydrangea paniculata): Roomwit van kleur, en bijna allemaal verkleuren ze in de loop van de zomer naar roze. Sommigen heel licht en anderen tot paars in de herfst. Hydrangea paniculata 'Limelight'  heeft in het begin van de zomer een groene waas over de bloemen en verkleurt naar mooi zacht roze.

Bij de pluimhortensia  in het eerste voorjaar na aanplant de drie mooiste takken vanaf de grond laten staan en op ±20cm iets boven een knop afknippen. Uit de knoppen zullen stevige takken ontstaan die nog de zelfde zomer gaan bloeien. Die takken in het daarop volgende voorjaar terug snoeien tot op enkele centimeters vanaf de eerdere hoofdtakken. Dit jaarlijks herhalen. Als er van onderuit een stevige tak ontstaat, kan die als vervanger dienen voor een knoestig stuk. Door minder ver terug te snoeien ontstaan meer takken met kleinere bloempluimen.

Sinds 2010 is er iets nieuws te koop: Hydrangea macrophylla ''Forever&Ever' . Het is in alles een  Tuinhortensia  met kleurige bloemen, maar met het grote verschil dat die in het voorjaar kan worden gesnoeid, en de hele zomer door nieuwe bloemen vormt. De plant bloeit op één- en meerjarig hout. Door jaarlijks te snoeien als een pluimhortensia blijft het een  compacte plant. Door niet of hoger terug te snoeien wordt het een forse struik. Hoe de plant zal reageren op de zuurgraad van de grond is nog niet bekend.

Alle hortensia's houden van vochtige grond. Vooral de Hydrangea macrophylla  met het grote gladde blad heeft regelmatig water nodig. En omdat de bloemknoppen in het voorjaar al snel  open gaan is de plant gevoelig voor nachtvorst.  Meestal worden ze geplant langs het huis. Daar is al minder kans op vorst, en anders bij kans op nachtvorst beschermen door af te dekken. Wel zorgen dat het doek niet op de knoppen rust, want als die aan het doek vast vriezen zijn ze alsnog verloren. Enkel plastic helpt bijna niet als bescherming omdat het de straling gewoon doorlaat. Het dunne vliesdoek is heel licht om mee te werken en houdt ongeveer 5graden vorst tegen. 

meer
16
Feb
STORMSCHADE
15
Feb
angela’s tuin tussenfase deel 2